Yeni nəsil kassa aparatı (rəsmi adı ilə onlayn nəzarət-kassa aparatı, qısaca e-kassa) hər çeki vergi orqanına real vaxtda ötürən qurğudur. Bu səhifədə kimin tətbiq etməli olduğu, aparatın necə alındığı, qiymətin nədən asılı olduğu və cərimələr Dövlət Vergi Xidmətinin 2026-cı il bukleti əsasında izah olunur.
Kassa aparatı satış zamanı pul hesablaşmasını qeydə alan və alıcıya çek verən qurğudur. Azərbaycanda istifadəsinə icazə verilən yeni nəsil aparatlar köhnələrdən bir şeylə fərqlənir: hər çek haqqında məlumat internet vasitəsilə Dövlət Vergi Xidmətinin bazasına ötürülür və çekə unikal fiskal İD ilə QR kod yazılır.
Rəsmi sənədlərdə üç növ göstərilir:
Hər e-kassanın tərkibində nəzarət mexanizmi qurğusu (NMQ) olur: məlumatı toplayır, qoruyur və vergi orqanına ötürür. NMQ-nin sertifikatı 3 il müddətinə verilir.
Dövlət Vergi Xidmətinin məlumatına görə 01.01.2023-dən ölkənin bütün ərazisində aşağıdakı sahələrdə pul hesablaşmaları e-kassa ilə aparılmalıdır:
İstisna olan fəaliyyətlər də var — məsələn, kənd təsərrüfatı məhsullarının bazar və yarmarkalarda satışı, bazarlarda piştaxtadan və səyyar satış, fərdi qaydada göstərilən bərbər xidməti. Fəaliyyətinizin istisnaya düşüb-düşmədiyini 195 Çağrı Mərkəzindən dəqiqləşdirin.
Restoranlar üçün ayrıca tələb: masa arxasında xidmət göstərilən və hesab verilən obyektlərdə e-kassa məbləğin hesablanmasını və çekin yaradılmasını sifarişin qəbulu və təqdim olunması ilə eyni anda təmin etməlidir.
Aparatı özünüz qeydiyyata almırsınız — bunu qeydiyyatlı e-kassa operatoru edir. Sizdən üç sənəd və bir elektron təsdiq tələb olunur.
Yalnız dövlət reyestrinə daxil edilmiş modellərə icazə verilir. Reyestrdəki modellərin və operatorların siyahısı, eləcə də kassaların stoku e-kassa.gov.az portalında dərc olunur.
VÖEN, obyektin (təsərrüfat subyektinin) kodu və fərdi sahibkar olduqda şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin surəti. Sənədlər yoxlanıldıqdan sonra operatorla müqavilə imzalanır.
Operator portal üzərindən «NKA-nın qeydiyyata alınması haqqında Ərizə»ni vergi orqanına göndərir. Yoxlamadan sonra sertifikat faylı operatora göndərilir.
Operator sertifikatı NMQ-yə yazır, aparatı obyektinizdə quraşdırır və bu barədə akt tərtib edib portal vasitəsilə vergi orqanına təqdim edir.
İnternet Vergi İdarəsindəki elektron kabinetinizə daxil olub aktı gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiq edirsiniz.
Təsdiqdən sonra sistem «NKA-nın qeydiyyat vərəqəsi»ni elektron kabinetinizə göndərir — bu andan e-kassa və onun NMQ-si aktivdir.
Kassa aparatı üçün dövlət tərəfindən müəyyən edilmiş vahid qiymət yoxdur: məbləğ modeldən və operatordan asılıdır. Buna görə burada rəqəm yazmırıq — köhnəlmiş və ya yanlış qiymət sizi çaşdıra bilər. Ən düzgün yol reyestrdəki bir neçə operatordan yazılı təklif alıb müqayisə etməkdir.
Təklifi müqayisə edərkən bunları soruşun:
Restoran və mağaza üçün sonuncu sual ən vacibidir: kassir satışı bir dəfə proqramda vurmalı, çek də oradan getməlidir. Əks halda eyni satış iki yerə əl ilə yazılır.
Maliyyə sanksiyasının məbləği pozuntunun növündən yox, təqvim ili ərzində neçənci dəfə baş verməsindən asılıdır.
| Neçənci dəfə | Maliyyə sanksiyası |
|---|---|
| Birinci dəfə | 1 000 manat |
| İkinci dəfə | 3 000 manat |
| Üç və daha çox dəfə | 6 000 manat |
Mənbə: Dövlət Vergi Xidmətinin «Onlayn kassanın tətbiqi» bukleti (2026), «Məsuliyyət tədbirləri» bölməsi.
İnternet olmadıqda aparat işini davam etdirir: NMQ əməliyyatlar haqqında məlumatı 7 gün ərzində saxlayır və bağlantı yaranan kimi ötürür. 7 gündən sonra isə çek formalaşdırmağa icazə vermir — bağlantını bu müddətdə bərpa etmək lazımdır.
Nasazlıq yarandıqda dərhal vergi orqanına və operatora məlumat verilməlidir. Operator çağırış verildiyi andan 36 saatdan çox olmayan müddətdə təmiri təmin etməli, mümkün olmadıqda aparatı ehtiyat aparatla əvəz etməlidir.
Çekdə vergi ödəyicisinin adı və VÖEN-i, obyektin adı və ünvanı, tarix və saat, malın (xidmətin) adı, miqdarı və qiyməti, yekun məbləğ, ödəniş üsulu (nağd, nağdsız, bonus), aparatın markası və zavod nömrəsi, QR kod və fiskal İD göstərilir. Alıcı çekin həqiqiliyini e-kassa.gov.az portalındakı «Çeki yoxla» xidmətinə fiskal İD-ni yazmaqla yoxlaya bilir.
Bunlar bir-birini əvəz etmir: aparat çeki dövlətə bildirir, proqram isə biznesi idarə edir.
| Kassa aparatı (e-kassa) | Kassa proqramı (POS) | |
|---|---|---|
| Əsas işi | Fiskal çek və vergi orqanına məlumat | Satış, sifariş, stok və hesabat |
| Kimə lazımdır | Qanunla tələb olunan fəaliyyətlərə | Satışını və itkisini görmək istəyənə |
| Masalar və mətbəx | Yoxdur | Masa planı, mətbəx biletləri, hesabın bölünməsi |
| Anbar və maya dəyəri | Yoxdur | Stok, reseptura, sayım, itki hesabatı |
| Hesabatlar | Növbə üzrə yekun | Məhsul, saat, işçi və ödəniş üsulu üzrə |
| İnternet kəsiləndə | 7 günədək məlumatı saxlayır | Offline işləyir, sonra sinxronlaşır |
CentralPOS kassa proqramıdır — kassa aparatını əvəz etmir, onunla birgə işləyir: E-Kassa inteqrasiyası qurulduqda satış bağlananda çek həm proqramda qeydə alınır, həm də fiskal cihaza ötürülür. Hər operatorun tələbi fərqli olduğu üçün qurulumu komandamızla birlikdə edirik. Proqram, printer və E-Kassa dəsti haqqında: kassa sistemi.
Bu səhifə ümumi məlumat xarakterlidir və hüquqi məsləhət deyil. CentralPOS kassa aparatı satmır və e-kassa operatoru deyil. Qanunvericilik dəyişə bilər — son vəziyyəti Dövlət Vergi Xidmətindən (195) dəqiqləşdirin. Yeniləndi: 19 noyabr 2026.
Pərakəndə ticarət, ictimai iaşə, mehmanxana, tibb və gözəllik xidmətlərində — bəli. Dövlət Vergi Xidmətinin məlumatına görə 01.01.2023-dən ölkənin bütün ərazisində bu sahələrdə pul hesablaşmaları vergi orqanının sisteminə real vaxtda qoşulmuş e-kassa ilə aparılmalıdır. Bir neçə fəaliyyət növü istisnadır.
Vahid dövlət qiyməti yoxdur — məbləğ modeldən və operatordan asılıdır. Reyestrdəki modellərin və operatorların siyahısı e-kassa.gov.az portalındadır; bir neçə operatordan təklif alıb aparatın qiymətini, quraşdırmanı və aylıq xidmət haqqını müqayisə edin.
Qeydiyyatdan keçmiş e-kassa operatorundan. Operatora VÖEN, obyekt kodu və (fərdi sahibkar olduqda) şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti təqdim olunur; müqavilədən sonra qeydiyyatı və quraşdırmanı operator edir.
Təqvim ili ərzində birinci dəfə 1 000 manat, ikinci dəfə 3 000 manat, üç və daha çox dəfə 6 000 manat maliyyə sanksiyası tətbiq edilir. Eyni sanksiya çek verməməyə və çekdə az məbləğ göstərməyə də aiddir.
Bəli. Nəzarət mexanizmi qurğusu məlumatı 7 gün ərzində saxlayır və bağlantı yaranan kimi vergi orqanına ötürür. 7 gündən sonra çek formalaşdırmağa icazə verilmir.
Xeyr. POS-terminal bank kartı ilə ödəniş qəbul edən qurğudur, kassa aparatı isə çeki formalaşdırıb vergi orqanına bildirir. 2026-cı ildən ictimai iaşədə kart ödənişlərinə güzəştli vergi dərəcəsinin şərti POS-terminalın kassa aparatı ilə vahid sistemdə işləməsidir.
Xeyr. Kassa proqramı (POS) satışı, masaları, anbarı və hesabatı idarə edir; fiskal çek üçün reyestrdə olan e-kassa lazımdır. İkisi birgə işləyir: satış proqramda vurulur, çek fiskal cihaza ötürülür.
Çekin üzərindəki fiskal İD-ni e-kassa.gov.az portalının «Çeki yoxla» bölməsinə yazmaqla və ya QR kodu oxutmaqla.
Dərhal vergi orqanına və operatora məlumat verin. Operator 36 saatdan çox olmayan müddətdə təmiri təmin etməli, mümkün olmadıqda ehtiyat aparat verməlidir.
Adınızı və nömrənizi yazın — komandamız özü zəng edəcək. Kassa proqramını, printerləri və E-Kassa bağlantısını operatorunuza uyğun birlikdə qururuq; demo pulsuzdur.